उपत्यकामा ट्राफिक समस्या र व्यवस्थापनमा चासो

तीर्थ गुरुङ

काठमाडौंको सडकमा पहिला पहिला हिंड्दा कहिले काही सडक चोकहरुमा ट्राफीक सप्ताहको रुपमा कार्यक्रम चलाएको देख्न पाएको थिएँ । अब त काठमाडौंको सडकमा पनि ट्राफिक नियमको राम्रैसँग पालना होला भनेर त्यसबेला सोचेको थिएँ तर त्यो मेरो सोचाई निरर्थक रहेछ । आजकल काठमाडौंको सडकमा यात्रा गर्दा यो संसारको कुन देशमा पुगेको छु जस्तो लाग्छ । सरकार विनाको देश लङ्गडो भए जस्तै नियम बिनाको बाटो लथालिङ्ग भएको छ । सवारी चालकहरुले अब त ट्राफिक लाई टेर्ननै छाडीसके यो दृष्य हो जमल चोकको । देशको व्यस्त चोकहरु मध्ये व्यस्त चोक जमल पनि हो । पहिला पहिला बस टेम्पु ज्योती भवन भन्दा तल रोकिएको थाहा थिएन । तर आजकल राष्ट्रिय नाचघर अगाडी रहेको आकाशेपुल तल देखिनै माईक्रोबसहरु लामबद्ध भएर बसेको देखिन्छ भने त्यो माईक्रोहरुलाई हटाउन तीन तीन जना ट्राफिक प्रहरीले सिठी फुकेको देखिन्छ । तर अहँ ती माईक्रो ड्राईभरहरुले रत्तिभर टेरपुच्छर लगाउँदैनन । अझ कहिले काही त सोही ठाउँमा बाटोनै ढाकेर माईक्रोहरु बसिरहेका हुन्छ । आजकल रत्नपार्कमा दुबैतिर रहेको आकाशेपुलबाट भन्दा तलबाट जहीतहीबाट बाटो काट्नेहरुको लर्को देखिन्छ । यस्तो हुनुमा पहिलो कुरा त बाटोमा रेलिङ्ग नभएर पनि हो भने अर्को तर्फ जथाभावी बाटो काट्ने व्यक्तिहरुलाई पनि सवारी साधनलाई जरीवाना गरे जस्तै जरीवाना गर्नुपर्छ ।

जमलचोक बाहेक पनि माईतिघर थापाथली कुपण्डोल जावलाखेल बानेश्वर बत्तिसपुतली चावहील माहाराजगञ्ज आदि चोकहरुमा यात्रु ओसार पसार गर्ने सवारी साधनले रोक्न त रोकिएको स्टप बाहेक अन्यत्र सवारी साधन राकेर यात्रु ओराल्ने चढाउने गरेको छ । जसले गर्दा अनावश्यक रुपमा ट्राफिक जाम हुने गरेको पाईएको छ । यसरी जथाभावी सवारी साधन रोकेर यात्रु चढाउने कार्य गर्नेलाई किन ट्राफिक प्रहरीले कारवाही गर्न नसकेको हो । निश्चित ठाउँमा मात्र पनि सवारी रोक्ने पार्किङ्ग गर्ने हो भने केही प्रतिशत भए पनि काठमाडौंको ट्राफिक जाम घटाउन सहयोग पुग्ने थियो । जहाँ यात्रुले हात उठायो त्यही रोक्ने गर्दा सडक अस्त ब्यस्त भईरहेको अवस्था छ भने यात्रुहरु पनि रोक्न निश्चित गरेको ठाउँ सम्म जान अल्छि गरिरहेका छन ।

अर्को कुरा काठमाडौंको सडकमा लेन अनुशासन कायम गराउन ट्रफिक प्रहरीले अहम् भूमिका खेल्नुपर्ने महशुस गरिएको छ । लेन अनुसासन नअपनाउने सवारी चालकहरुलाई कडा कारवाही गर्ने व्यवस्था गराउनु पर्छ । अन्य देशमा हुने लेन अनुशासन नेपालमा किन गराउन नसकिने यसमा त सम्बन्धित पक्षहरुको कडा प्रतिवद्धता अगाडी आउनु पर्छ ।

यसरी मैले माथि भने जस्तै जथाभावी रोक्ने सवारी साधनहरुलाई आजकल त ट्राफिकसँग क्रेन पनि उपलब्ध छ तानेर बग्गीखाना लगेमा सवारी चालकहरुको अराजक व्यवहारमा केही कमी आउँछ जस्तो लागेको छ ।

जावलाखेल चोक नजिकै जिल्ला प्रहरी कार्यालय र जिल्ला ट्राफिक प्रहरीको कार्यालय छ । जावलाखेल चोकमा टेम्पु र माईक्रो रोक्नको लागी व्लक पनि बनाईएको छ तर त्यहाँ कहिले पनि कुनै सवारी साधन रोकिने गरेको छैन । न त त्यहाँ कार्यरत ट्राफिक प्रहरीले यसमा चासो दिने गरेको छ । जावलाखेल चोकमा त ट्राफिक प्रहरीले केही काम गरेको देखिदैन । यस्ता जनसरोकारका कुराहरुमा कसले चासो दिने हो । सडक चोकहरुमा तल्ला दर्जाका निर्धा ट्राफिक प्रहरीहरु मात्र खटीएको देखिन्छ । अझ कुनै ठाउँमा त महिला प्रहरी मात्र खटिएका छन । अधिकृत स्तरका इन्सपेक्टरहरु कतै पनि खटिएको देखिदैन । यस्ता ट्राफिक जाम हुने ठाउँहरुमा त अधिकृत लेभलका अधिकारीहरु नियमीत उपस्थित हुन सकेमा ट्राफिक व्यवस्थापन कार्य केही प्रभावकारी हुने थियो भन्ने लागेको छ । हामी सडकमा हिड्ने प्रयोगकर्ताले भोगेको यो समस्यालाई महानगरीय ट्राफिक प्रहरीका प्रमुख भिष्म प्रसाई ज्यूले यदि यस गुनासोलाई पढ्न पाउनु भयो भने ठिकै छ । संचार माध्यमहरुले पनि यस विषयलाई प्राथमिकता साथ सम्पादकीयमा लेख्न सकेमा ध्यानकर्षण गराउन बल मिल्ने थियो भन्ने लागेको छ ।